Vitray sanat?, g?rsel y?n?yle sanatsal bir beceri ve yarat?c?l?k gerektirmektedir. Bu dekoratif par?alar?n geni? y?zeylerde sa?lam bir ?ekilde durabilmesini sa?layan iyi m?hendislik hesaplamalar?na ihtiya? duymaktad?r.

Cam i?leme sanat? ?zellikle Do?u Akdeniz'de ?ok ?nceleri biliniyordu. Roma ve ilk H?ristiyanl?k d?nemlerinde kullan?l?yordu. XII. y?zy?lda Roma sitili yerini Gotik tarza b?rakt?. Bu yeni mimari anlay??ta ?at?n?n bir dizi kolon ve kiri? sistemine ta??tt?r?lmas? fazla a??rl?k ta??mayan duvarlarda daha ?ok ve geni? pencere bo?luklar? b?rakmay? sa?lad?. B?ylece pencereleri ?rtmek i?in renkli cam paneller kullan?lmaya ba?land?. Cam par?alar?n? birbirine tutturmak i?inde kur?un ?ubuklar kullan?l?yordu. Vitray s?slemesi kiliselerde mozaik s?slemenin yerini ald? ve Vitray zanaatkarlar? zaman i?erisinde cam ve kur?un ile bir?ok farkl? teknikler geli?tirdiler.

Orta?a? d?neminde de s?rlama cam ile Vitray tekni?ine rastlamak m?mk?n. Muhte?em Vitray s?slemeleri 1200 ve 1236 y?llar?nda Chartres Katedralindeki 7000 m2 lik bir alan? kaplayan vitray s?slemesi orta?a? mimarisinin ve cam ?st?ne yap?lan resim sanat?n?n en b?y?k ve en ?nemli ?rneklerindendir. Bu mimar? ba?ta Fransa olmak ?zere Almanya, ?ngiltere ve ?talya ?da ve t?m Avrupa'da ses getirdi. 1300'l? y?llarda Antonio da Pisa adl? ?talyan "vitray" sanat?na ait ilk kitab? yazd?. Kitab?nda cam kesim teknikleri, cam?n renklendirilmesi, kur?un tekni?i anlat?l?yordu. Renkli camlar?n vitray yap?m?mda kullan?lmas? ?sa'dan sonra ilk y?llara rastl?yor. Bu d?neme ait en eski ?rnekler Ravenna'da ?sa'dan sonra VI. Y?zy?lda ortaya ??kt?. Ancak ger?ek vitray sanat? en parlak d?nemi IX. ve X.Y?zy?llar aras?nda ya?ad?.

?lk bilinen cam kesim tekni?i ?nceden cam ?zerine tebe?ir ile ?izilen desenin ucu ?s?t?lm?? bir demir par?as? ile kesilmesi tekni?i idi. Kesim s?ras?nda cam so?umas? i?in su ile ?slat?l?yor ve i?lem cam iyice k?r?lana kadar devam ediyordu. Daha sonra Vitray ustalar? daha k???k par?alar?n kolay kesilebilmesi ile k?k?rt tekni?i ile kesim yapmaya ba?lad?lar. Kesilen par?alar temizlenip kesim ?ekline g?re yap??t?r?l?yordu.(Yap??t?rmada tutkal kullan?lm?yor.) Sonra cam?n ?st?ne desen i?leniyordu. Bezeme bittikten sonra camlar kur?un i?ine g?m?l?yor. Yani H kesitindeki kur?un ?ubuklar?n aras?na yerle?tiriliyor ve lehim ile kur?unlar kalaylanarak camlar sabitle?tiriliyordu.

Uzun y?llar parlak d?nem ya?ayan vitray sanat? zaman i?ersinde k?lt?rel ve sosyal nedenlerden dolay? eski ?nemini kaybetmeye ba?lad?. Yeniden ?nem kazand??? d?nem 19. yy. da Antonio da Pisa n?n kitab? ?rnek al?narak vitray restorasyonlar? yap?ld? ve eski zanaatkarlar g?n ?????na ??kart?ld?.

Vitray sanat?n?n yeniden do?u?u ilk olarak Fransa da ba?lad?. Ancak y?zy?l sonuna do?ru Almanya vitray sanat?n?n merkezi konumuna geldi. Bu d?nemde vitray sanat? ?zellikle dini yap?lar?n d???nda saray ve malikanelerde, b?y?k konaklar?n kap?, pencere ve tavan s?slemelerinde kullan?lmaya ba?land?. Desenlerde tema olarak dini ve kutsal desenler i?lenmi?tir. 1890-1930 y?lar?nda dini konular?n d???nda manzara, insan fig?rleri, zarif bezemeler, ?i?ek motifleri ve geometrik desenler vitray sanat?nda yeni ve dekoratif tekniklerle geli?tirildi. Bu tekniklere farkl? olarak Amerika da New York'lu ?nl? tasar?mc? Lois Comfort Tiffany vitray sanat? i?in farkl? bir uygulama tekni?i geli?tirdi. Kur?un ?ubuklar yerine bak?r folyo ?eritler kullanmaya ba?lad?. Ayr?ca baz? farkl? cam t?rleri geli?tirdi. Opal, renkli opal ve sedefli camlar gibi.

Kulland??? camlar ve tekni?i ile ?ok farkl? ayd?nlatmalar da ortaya ??kard?. G?n?m?zde onun ?al??malar?ndan bir ?ok ?rnek taklit edilip uygulanmaktad?r.

T?rk tarihimizde ise, cam sanat? Anadolu uygarl?klar?nda ki yap?tlarda cam?n i?leni?i g?r?lmektedir. Vitray sanat? ise Sel?uklular d?neminde geli?tirilmi? olup Osmanl? ?mparatorlu?u d?neminde ?stanbul'un fethinden sonra bir?ok tarihi mimarilerde Vitray Tekni?i ile muhte?em ?al??malar yap?lm??t?r. Yak?n d?nem i?ersinde de cam ve vitray sanat? bir?ok sanat??n?n ilgi oda?? olmu?tur.